Każda społeczność skupiona wokół jakiegoś zagadnienia z czasem wytwarza swoje lingo i hermetyczne dowcipy. Jednym z najczęściej powtarzanych dowcipów w świecie druku 3D jest “but is it food safe?” nawiązujący do częstych zarzutów względem drukowanych przedmiotów mających kontakt z żywnością. Oczywiście większość doświadczonych drukarzy ma świadomość potencjalnego niebezpieczeństwa i wie jak się przed nim uchronić, jednak dla dopiero zaczynających może to nie być aż tak oczywiste. Dlatego w tym artykule postaram się przybliżyć niebezpieczeństwa drukowania rzeczy, które mają kontakt z żywnością oraz jak się przed nimi ustrzec. 

Toksyczny filament

Jak pisałem w niedawno opublikowanym artykule, wiele filamentów w tym PLA jest stosunkowo bezpiecznych w kontakcie z żywnością. Jednak tym, co może nam zaszkodzić, to między innymi substancje domieszkowane w trakcie tworzenia filamentu. Mogą to być domieszki zwiększające plastyczność, topliwość lub pigmenty nadające konkretny kolor, które w kontakcie ze skórą mogą nie być szczególnie toksyczne, jednak w przypadku dostania się do organizmu mogą sprawić wiele problemów. Oczywiście na rynku są już dostępne filamenty “food safe”, ale musimy pamiętać, że nawet po wykorzystaniu takiego polimeru, wydrukowane rzeczy mogą nie nadawać się do kontaktu z żywnością. Jest to spowodowane powstającymi w trakcie podgrzewania związkami, które często bywają toksyczne dla kręgowców.

Ołów

Wiele osób może być zaskoczonych faktem, że w przypadku druku 3D istnieje możliwość podtrucia się ołowiem. Prawdopodobnie większość z nas ma w swoich drukarkach dysze odlane z mosiądzu. Jest to powszechnie wykorzystywany stop miedzi i cynku, jednak jest on także bardzo często domieszkowany ołowiem. A ten jest niezwykle toksycznym metalem, który może dać o sobie znać nawet w bardzo niskich dawkach. Dlatego przed drukowaniem warto upewnić się, że nasza dysza jest wykonana ze stali nierdzewnej lub wolframu. 

Mikroorganizmy

Jednym z większych zagrożeń jakie może nieść ze sobą używanie do kontaktu z żywnością drukowanych przedmiotów są mikroorganizmy. Oczywiście są one wszędzie, a nawet w dużej mierze się z nich składamy, jednak niektóre organizmy namnażając się na resztkach jedzenia mogą stanowić już poważne zagrożenie dla naszego zdrowia, a rowki powstałe między warstwami wydruku są idealnym miejscem do tworzenia się kolonii bakterii. Musimy pamiętać, że nawet warstwa 0,1 dająca super gładki wydruk pod mikroskopem będzie wyglądać jak ogromne wgłębienie. Dlatego bardzo ważnym elementem jest pokrycie gotowego wydruku warstwą substancji, która może mieć kontakt z jedzeniem. Jedną z łatwiej dostępnych, która może do tego posłużyć, jest żywica epoksydowa, która po pełnym spolimeryzowaniu jest stosunkowo bezpieczna.

Warstwy widoczne pod skaningowym mikroskopem elektronowym.
Źródło:https://microspedia.blogspot.com/2017/03/electron-microscope-3d-images.html

A co ze zmywarką?

Musimy pamiętać, że nawet zabezpieczone żywicą wydruki pod wpływem gorącej wody mogą ulegać deformacjom. Dlatego najlepszym rozwiązaniem na mycie takich modeli jest wykorzystanie do tego wody z lekkim detergentem, na przykład mydłem, i miękkiej ścierki. 

Czas

Bardzo ważne jest także jak długo wydruk będzie miał kontakt z żywnością. Jeżeli mamy zamiar wydrukować świąteczne foremki do ciastek, będą one stosunkowo bezpieczne, ponieważ czas ich kontaktu z ciastem będzie raczej krótki. Jednak jeśli chcielibyśmy wydrukować pojemnik na cukier, może się to okazać nie najlepszym pomysłem. Nie tylko dlatego, że cukier będzie miał długotrwały kontakt z wydrukowanym modelem, ale także ze względu na lekkie właściwości ścierne cukru. W naszym środowisku jest niezwykle dużo mikroplastików, szkoda dokładać ich sobie więcej do diety.

Podsumowanie:

  • Do drukowania rzeczy, które będa miały kontak z żywnością nie używaj filamentów do tego nieprzeznaczonych.
  • Pamiętaj o sprawdzeniu materiału z którego wykonana jest dysza.
  • Gotowy wydruk należy wygładzić, a następnie pokryć substancją, która jest pasywna chemicznie i bezpieczna w kontakcie z jedzeniem.
  • Wydrukowane przedmioty myj delikatnie w ciepłej wodzie z mydłem.